7 Hiệu Ứng Tâm Lý Khiến Bạn Dễ Đưa Ra Quyết Định Sai Lầm

Một nghiên cứu cho thấy trung bình một ngày mỗi người sẽ đưa ra khoảng 2000 quyết định. Phần lớn chúng đều là những quyết định nhỏ nhặt theo bản năng và được tự động hóa, như việc mặc gì để đi làm vào mỗi buổi sáng hoặc có nên ăn trưa ngay lập tức hay không,… Trong tâm lý học, thiên kiến nhận thức (cognitive bias) mô tả những sai lầm bạn có thể mắc phải khi đang suy nghĩ. Dưới đây là 7 hiệu ứng tâm lý khiến bạn đưa ra quyết định không chính xác mà bạn có thể gặp phải.

1. Quy luật Yerkes- Dodson

Động lực là một trong những yếu tố giúp ta đạt được thành công. Quy luật Yerkes-Dodson cho thấy hiệu suất và động lực có liên quan trực tiếp với nhau. Luật này được phát triển bởi các nhà tâm lý học Robert M. Yerkes và John Dillingham Dodson vào năm 1908. Luật Yerkes-Dodson mô tả rằng hiệu suất tăng theo kích thích sinh lý hoặc tinh thần, nhưng chỉ ở một mức độ nhất định. Khi động lực quá lớn, hiệu suất giảm.

Hiệu ứng này rất thường hay được bắt gặp ngoài đời. Ví dụ một cô gái muốn giảm cân để thân mình thon đẹp sẽ ăn uống thoải mái trở lại sau khi ngừng ăn kiêng.

2. Hiệu ứng Irwin

Hiệu ứng này được nhà tâm lý học người Mỹ Scott Plous đưa ra năm 1988. Theo hiệu ứng này, khi đưa ra quyết định chúng ta thường không nhìn vào bức tranh toàn cảnh. Trong thí nghiệm của Scott Plous, mỗi người được yêu cầu tính phần trăm cơ hội những điều sẽ xảy ra trong đời mình và những điều khoogn xảy ra với người khác. Kết quả là mọi người cho rằng khả năng xảy ra điều tốt đẹp với mình cao hơn 15% so với những sự kiện xấu và thấp hơn 20% so với những người khác. Chúng ta đều nghĩ điều tốt đẹp đến với mình hơn là điều xấu. Chính vì vậy chúng ta ít tiết kiệm quỹ dự phòng dành cho những trường hợp khẩn cấp.

3. Hiệu ứng Tiến sĩ Fox

Hiệu ứng này mô tả rằng người nghe có thể bị đánh lừa về trình độ kiến thức của người giảng nhất là người giảng sử dụng các thủ thuật diễn thuyết (ẩn dụ, kể chuyện, ngôn ngữ cơ thể…) làm cho bài giảng của mình có vẻ hay ho.

Năm 1970, tại trường Đại học Calìornia, các nhà nghiên cứu một thí nghiệm: nhờ một diễn viên đống giả làm “tiến sĩ Fox” đọc một bài viết khoa học. Bài viết này hầu như không đúng chủ đề nhưng cách diễn thuyết cũng đã lấy được niềm tin của người nghe.

Hiệu ứng Tiến sĩ Fox thường được sử dụng bởi những chuyên gia tư vấn, diễn giả không có trình độ. Bạn có thể đã gặp tình trạng này như đa cấp. Họ bán các khoa học và kiến chúng ta tin mình sẽ trở lên giàu có.

4. Less is better

Khi được chọn giữa hai món quà, chúng ta thường có xu hướng chọn cái ít có giá trị hơn. “Less is better” được tìm ra bởi Christopher Hsee, giáo sự khoa học hành vi và marketing tại Đại học Chicago. Ông đã làm một thí nghiệm, trong đó ông đưa cho mọi người những đồ vật riêng biệt và yêu cầu họ chọn ra món quà có giá trị nhất:

  • Một chiếc khăn có thương hiệu giá 45$ và chiếc áo khoác bình dân giá 55$
  • Một bộ gồm 24 chiếc đĩa và 31 chiếc đĩa (gồm 24 chiếc kia và vài cái vỡ)
  • Một cuốn từ điển nhỏ và một cuốn từ điển to, bìa cũ

Kết quả là thu được chiếc khăn, bộ 24 đĩa và cuốn từ điển nhỏ được nhiều người chọn hơn.

5. Hiệu ứng mệnh giá tiền

Hiệu ứng này được đưa ra bởi Priya Raghubir và Joydeep Srivastava năm 2009. Theo đó, người ta thường có xu hướng tiêu những đồng tiền nhỏ/ lẻ hơn là những đồng tiền to/ chẵn.

6. Hiệu ứng tương phản

Hiệu ứng tương phản chỉ ra rằng cách nhìn nhận một sự vật, sự việc tùy thuộc vào hệ quy chiếu mà chúng ta áp lên. Vào thể kỷ 17, nhà triết học John Locke phát hiện, khi tay bạn đặt vào nước ấm, việc bạn cảm thấy nó nóng hay lạnh tùy thuộc vào trước đó bạn chạm vào nhiệt độ như thế nào.

Hiệu ứng này được sử dụng rất nhiều trong đời sống. Đặc biệt là trong kinh doanh, người bán hàng sẽ thu được nhiều lợi nhuận hơn khi bán những mặt hàng đắt trước, bởi nếu không làm vậy, họ không chỉ làm mất tác dụng của nguyên lý tương phản mà nó còn chống lại họ. Đưa ra một sản phẩm rẻ trước, sau đó là một sản phẩm đắt tiền sẽ làm cho sản phẩm đắt tiền có vẻ đắt hơn – một hậu quả không hề mong muốn đối với những người bán hàng.

7. Hiệu ứng ném bóng thấp

Hiệu ứng này được đưa ra bởi Robert Cialdini, Jonh T.Cacioppo và các cộng sự năm 1978. Hiệu ứng này mô tả rằng khi chúng ta đồng ý với việc nào đó thì dù điều kiện có thay đổi, chúng ta vẫn rất dễ dàng chấp nhận nó.

 

Nguồn: eva.vn

———————————————————-

BY Nguyen Vanh © YouthOp.vn

Vui lòng trích dẫn nguồn Youth Opportunities – Cơ Hội Đi Ra Thế Giới Dành Cho Người Trẻ khi chia sẻ thông tin này!

 

 

 

You may also like...